خواب

نوزادان معمولاً هر بار که شیر می خورند ، می خوابند تا وقتی دوباره برای شیر خوردن بیدار شوند . بنابراین مادران می توانند بر اساس این وضعیت برنامه ریزی کنند.

- میزان خواب و زمان بیدار شدن نوزادان را تخمین بزنید و در این میان برای کارهای دیگر خود برنامه ریزی کنید .
- تا قبل از 3 ماهگی سعی نکنید برای خواب شبانه نوزاد برنامه ریزی و یا او را مجبور کنید .
- در خلال شب او را برای شیر دادن از خواب بیدار نکنید . مگر پزشک دستور خاصی داده باشد .
- به خاطر داشته باشید که این دوره می گذرد و نوزادان از 4 ماهگی تقریباً در تمام طول شب می خوابد و شما آسوده تر خواهید شد .

حمام کردن

حمام کردن بچه را از سر شروع و با سر به پایان برسانید . یعنی اول به کمک دستان خیس و یک دستمال نرم از جنس کتان صورتش را شسته و جرمهای چشم و بینی او را پاک کنید . سپس بدنش را بشویید . وقتی کار شستشوی بدن تمام شد ، با شامپوی مخصوص کودک سر او را بشویید . مراقب باشید کف شامپو به چشمانش نفوذ نکند ( از گریه بچه دستپاچه نشوید و سعی کنید با یک دست او را مطمئن نگه دارید . البته مادربزرگها این کارها را با مهارت زیاد انجام می دهند ! )

عفونت گوش

معمولاً بچه ها تا سن 7 ماهگی دچار عفونت گوش می شوند و بیشترین احتمال ابتلا ، در دو هفته اول است ( البته عموماً مشکل خاصی ایجاد نمی شود ) با این حال در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید .

- اگر نوزاد گوشش را مدام بمالد و دستکاری کنید .
- اگر نوزاد تب داشته باشد .
- وقتی آن را می خوابانید گریه و بی قراری کند .
- ترشحات غلیظ و زرد رنگ در گوش ها داشته باشد .

شیر دادن

در این سن بهتر است وقتی که بچه گرسنه است به او شیر بدهید . او به قدر کافی شیر می خورد اگر :

- هر روز بین 4 تا 6 بار پوشک را خیس و حداقل یک بار مزاجش کار نکند .
- پس از شیر خوردن سرحال و راضی بوده و خوب بخوابد و در بیداری هوشیار و سرحال باشد .
- به طور طبیعی وزنش افزایش پیدا کند .
- همچنان که نوزاد رشد می کند ، میزان شیر خوردن وی در هر نوبت بیشتر می شود و در نتیجه فواصل بین دو وعده شیرخوردن او هم طولانی می گردد .

بازی

نوزادان از بدو تولد صدای مادر را تشخیص می دهند ، اما در این زمان بیشتر و بیشتر حساس می شوند و به صدای مادر جواب می دهند . او در این سن لبخند می زند و حتی ممکن است با صدای بلند بخندد ( و با خنده های خود چنان لذتی به مادر می بخشد که تمام خستگی های این دوران را فراموش می کند ) با کودک بازی کنید ، کودک کم کم به بغ بغ کردن و صدا در آوردن می پردازد و ناراحتی خود را با جیغ زدن و غر زدن نشان می دهد . گاهی از دهان خود حباب هایی را بیرون می فرستد و شما و خود را سرگرم می سازد . تا می توانید با او همکلام شوید.

مراقبت کردن

کودکان کم کم بازیگوش می شوند و نیاز به مراقبت بیشتری دارند ، با این حال موارد زیر را حتماً رعایت کنید .

- هرگز از لباس یا اسباب بازی های بند دار استفاده نکنید و شال گردن دور گردن بچه نپیچید .
- هرگز از لباسهایی که دکمه یا چیزهای تزئینی ریزی داشته باشند، استفاده نکنید. زیرا ممکن است کودک آنها را جدا کرده و در دهانش بگذارد.
- اشیاء خرده ریز متعلق به اسباب بازی کودکان بزرگتر را از دسترس او دور کنید.

حمام کردن

- سر و صورت نوزاد را با یک پارچه یا تنظیف نرم تمیز کنید . جرمهای اطراف چشم و بینی را به همین شیوه تمیز کنید.
- به کمک یک اسفنج نرم بدن نوزاد را تمیز کنید . او را داخل وان غوطه ور نسازید.
- موهای بچه را آخر سر بشویید . شامپو مخصوص بچه استفاده کنید. نوزاد را مستقیم زیر دوش آب نگیرید . این روش را ادامه دهید تا روزی که بند ناف بیفتد.

ایمنی

این چهار نکته را حتماً به خاطر بسپارید :

- در اتومبیل حتماً از صندلی مخصوص کودک استفاده کنید .
- او را در معرض تابش مستقیم آفتاب قرار ندهید . موقع بیرون بردن از کلاه یا چتر استفاده کنید .
- او را هیچ گاه برای بازی ، بالا و پایین نیندازید و یا شدیداً تکان تکان ندهید . این کارها ممکن است به مغز و چشمان وی آسیب برساند .
- او را هیچ گاه تنها در اتاق یا تختش یا در بلندی که احتمال غلتیدن و سقوط کردنش باشد ، رها نکنید .

مراقبت از بند ناف

بند ناف در عرض چند روز تا چند هفته می افتد . اما لازم است تا آن موقع مراقبت های لازم را به عمل آورید .

- حمام کردن نوزاد با اسفنج و پارچه ظریف نمدار به جای استفاده از وان
- بیخ ناف را هر روز به کمک پنبه مرطوب در آب و صابون به آرامی تمیز کنید و سپس خشک کنید و یا باز بگذارید تا خودش خشک شود .
- قنداق را پایین تر از بند ناف ببندید تا نوزاد اذیت نشود .
- اگر هر گونه ناهنجاری مانند قرمزی ، یا افتادگی پوست در اطراف بند ناف دیدید به پزشک مراجعه کنید .

واکسیناسیون

کودکان طبق یک برنامه مرتب بایستی واکسینه بشوند. بعضی از این واکسن ها در بدو تولد در بیمارستان به او تزریق می شود . پزشک یک کارت مخصوص واکسن به شما می دهد که برنامه واکسن ها و نمودار سلامت کودک در آن بر حسب سن رسم شده است . واکسن های زیر را معمولاً به کودکان در دوره ها و زمان های خاص تزریق می کنند :

- روتا ویروس Rota Virus
- آنفولانزای هموفیلی Haemophilus Influenzae
- دیفتری – کزاز – سیاه سرفه ( اصطلاحاً واکسن سه گانه )
- مننژیت Pneumococcus
- فلج اطفالPolio
- هپاتیت B

رشد و هماهنگی حرکتی

نگاههای کنجکاو و جوینده نوزاد و مهار او در کنترل دستانش ، هیجان انگیز است . در عرض 6 هفته او می تواند دستانش را به حالت گره کرده در هوا نگه دارد بینایی او تقویت شده و به دستانش توجه می کند . با حرکات و جنب و جوش خود ، همه را مجذوب می سازد . وقتی دستانش را به سمت دهانش می برد ، دیگر توانسته است که هماهنگی میان دست و چشم را ایجاد کند .

نوزاد در این سن کم کم بازیگوش می شود . هر چه با او بیشتر بازی کنید ، او سر حال تر و خوشحال تر می شود . بازیهایی بکنید که او را با استفاده از دستانش تشویق کنید .

- در حین بازی با او حرف بزنید تا مهارتهای گفتاری او نیز افزایش یابد ، دستهایش را بگیرید و بازی کنید . ولی با احتیاط این حرکتها را بکنید ، زیرا دستهای او هنوز ضعیف و آسیب پذیر است .
- اجازه بدهید او به سمت اسباب بازی خود حرکت کند و آن را جستجو کند.

تب

بهترین روش اندازه گرفتن دمای بدن کودک ، گذاشتن دماسنج در مقعد اوست . در اوایل او اصلاً متوجه این کار هم نمی شود . برای این کار:

- دماسنج را کمی با ژل پترولیوم یا دیگر چرب کننده های مجاز ، کمی چرب کنید .
- بچه را به روی شکم بخوابانید و دماسنج را به اندازه 1 تا 2 سانتی متر در مقعد او فروکنید .
- اگر دمای بدن کودک 38 درجه سانتیگراد یا بیشتر بود ، به پزشک مراجعه کنید .

حمام کردن

در زیر چند نکته را جهت یاد آوری ذکر می کنیم :

- کودک را روی یک دست خود خوابانده و با دقت نگهدارید .
- از آب و صابون مناسب استفاده کنید .
- اگر نوزاد دختر است ، واژن را از بالا به پایین بشویید .
- چین ها و کشاله ران را به خوبی تمیز کنید .
- او را پس از حمام ، کاملاً خشک کنید.

جوش دانه ها

جوش دانه ها ، علاوه بر سر نوزاد ، در پاهای او دیده می شوند . زائده های فلس مانند و ناهموار در قسمت کشاله ران هم ممکن است مشاهده شوند که باعث ایجاد قرمزی در آن ناحیه می گردند . علل ایجاد این جوش دانه ها در فرق سر و بدن نوزادان هنوز کاملاً شناخته نشده است . ولی در نوزادان معمولاً تا 3 ماهگی دوام می آورند . با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز درمان مناسب را انجام دهید .

حرکت

نوزاد در این سن ، پاهای خود را با تسلط بیشتری حرکت می دهد . او می تواند پاهایش را بالا نگهدارد و یا با علاقه به تشک خود لگد بزند . این کارها پاهای او را قوی می سازد و او را برای سینه خیز رفتن و یا راه رفتن آماده می کند . پس از این سن نوزاد تقریباً می تواند وزن خودش را تحمل کند و می توان او را روی پاهایش ایستاند.

مجله پزشکی مادر
منبع: www.webmd.com