1-  گاز روده

یک اصل کلی را بخاطر داشته باشید: تمامی مواد غذایی که قبل داشتن کولوستومی باعث ایجاد گاز بیش از حد روده و اصطلاحا نفخ در شما می شدند، بعد از تعبیه کولوستومی هم باعث تولید بیش از حد گاز در روده شما خواهند شد.

هنگام داشتن کولوستومی، گاز روده ها بی اختیار از طریق کولوستومی از بدن شما خارج می شوند که می تواند باعث خجالت شما شود.

تولید بیش از حد گاز بخصوص در روزها و یا هفته های اول بعد از تعبیه کولوستومی دیده می شود. بهترین راه مبارزه با تولید بیش از حد گاز در روده ها، تغییر در رژیم غذایی است. بعضی مواد غذایی باعث افزایش تولید گاز در روده ها می شوند مانند نخود و لوبیا، ولی بهترین روش برای فهمیدن این نکته که کدام مواد غذایی ممکن است مشکل ساز شوند، استفاده از آنهاست. اگر بعد از استفاده از یک ماده غذایی خاص، دچار تولید گاز بیش حد در روده ها شدید، بهتر است برای همیشه از مصرف آن ماده غذایی پرهیر کنید. همچنین خوب جویدن غذا، آرام غذا خوردن و جویدن غذا با دهان بسته (جهت جلوگیری از ورود هوا به معده) می توانند در کاهش تولید گاز موثر باشند. بهتر است از نوشیدن نوشابه های گازدار پرهیز کنید.

2- اسهال

ادویه ها، پیاز، میوه ها، سبزیجات و حتی شکلات می توانند باعث اسهال شوند. همچنین استرس و اضطراب هم ممکن است باعث شل شدن مدفوع شود. برای رفع اسهال، یک روش ساده استفاده کمتر از مواد دارای فیبر برای مدت کوتاه است. (توجه داشته باشید که مواد حاوی فیبر برای سلامت دستگاه گوارش مفید هستند. ولی گاهی لازم است در بیمارانی که کولوستومی دارند مصرف آن محدود شود). اگر اسهال ادامه پیدا کرد، با پزشکتان مشورت کنید.

3- یبوست

بعضی افراد دارای کولوستومی، دچار یبوست می شوند. بعضی مواد غذایی مانند کرفس، ذرت شیرین، نارگیل و آجیل باعث سفت تر شدن مدفوع می شوند. تخم مرغ و برنج هم باعث سفت شدن مدفوع می شوند.

اگر دچار یبوست هستید، سعی کنید ورزش منظم داشته باشید. همچنین استفاده بیشتر از میوه، آب میوه و سبزیجات (مواد حاوی فیبر) می تواند در رفع یبوست کمک کننده باشد. همچنین بهتر است غذای خود را بسیار خوب بجوید. قورت دادن غذایی که درست جویده نشده است می تواند باعث یبوست شود.

رژیم غذایی بعد از تعبیه کولوستومی

در هفته های اول بعد از جراحی ( تا زمان ترمیم کامل زخم جراحی) بهتر است رژیم غذایی توصیه شده جراحتان را رعایت کنید. بعد از ترمیم زخم، رعایت نکات زیر می تواند برای دستیابی به یک رژیم غذایی مناسب کمک کننده باشد.

برای دانستن این نکته که کدام مواد غذایی با بدن شما ناسازگار است بهترین روش مصرف آن ماده غذایی و دیدن اثرات آن است. توجه داشته باشید که حدود 16-22 ساعت طول می کشد تا غذای خورده شده به محل استوما برسد. لذا  حالتی که هم اکنون در استومای شما ایجاد شده مربوط به غذایی است که 16-22 ساعت قبل میل کرده اید.

وقتی یک غذای جدید را امتحان می کنید، تا روز بعد صبر کنید تا اثر آنرا ببینید. در صورت بروز مشکل آن ماده غذایی 2 بار دیگر هم امتحان کنید (مجموعا 3 بار). اگر در تمام این 3 باردچار مشکل شدید شاید بهتر باشد برای همیشه از مصرف آن ماده غذایی خاص پرهیز کنید.

یک نکته مهم این است که سعی کنید در طول روز، در ساعات معینی و مانند افراد عادی غذا بخورید. غذا خوردن نامنظم باعث خواهد شد تا سیستم گوارش شما نتواند خود را با شرایط جدید وفق دهد.

نکات مهم

1- به علت اینکه بدن افراد با یکدیگر متفاوت است و از آن مهم تر، نوع جراحی که بیمار با بیمار دیگر متفاوت است، نمی توان یک قانون کلی برای تغذیه همه بیماران وضع کرد. بنابراین علاوه بر رعایت نکات ذکر شده، شما می بایست با روش آزمون و خطا به رژیم غذایی مناسب خود دست پیدا کنید.

2- زمان معینی در طول روز را برای غذا خوردن اختصاص دهید. مصرف 4-6 وعده غذای کم حجم از مصرف 3 وعده غذای حجیم بهتر است.

3- نهار می بایست وعده غذایی اصلی شما باشد. سعی کنید شام سبک تری مصرف کنید تا مدفوع کمتری در طول شب تولید شود.

4- هنگام آزمون و خطا، هر ماده غذایی را به تنهایی امتحان کنید. اگر چند ماده غذایی جدید را با هم امتحان کنید، در صورت بروز مشکل متوجه نخواهید شد علت ایجاد مشکل کدام ماده غذایی است.
در بسیاری موارد، اگر بدن شما یک ماده غذایی را تحمل نکرده ممکن است در طول چند ماه آینده بتواند این کار را انجام دهد. لذا می دانید آن ماده غذایی را 1-2 ماه بعد مجددا امتحان کنید.

5- لقمه ی غذا را بخوبی یجوید. بخصوص از قورت دادن تکه های بزرگ سبزیجات و میوه ها خودداری کنید چون این موارد ممکن است باعث انسداد کولوستومی شوند.

6- میوه ها ممکن است باعث دفع مدفوع شل شوند.

7- سعی کنید روزانه 1.5 تا لیتر آب بنوشید. این امر مانع کم آبی بدنتان می شود. روده بزرگ مسئول جذب آب و نمک است در کسانی که روده بزرگ آنها برداشته شده است، آب و نمک از بدن دفع می شوند. لذا این افراد به نوشیدن مقدار بیشتری مایع و مصرف مقدار زیادتری نمک احتیاج دارند.

8- وزن ایده آل خود را حفظ کنید. وجود مقدار زیادی چربی در شکم باعث اختلال کارکرد کولوستومی خواهد شد.

9- غذاهایی که قبل از عمل جراحی باعث ناراحتی دستگاه گوارش شما می شدند، پس از عمل جراحی ممکن است حتی باعث مشکلات شدیدتر شوند.

10- در 4-6 هفته اول بعد از جراحی بهتر است از خوردن مواد غذایی که قبل از جراحی باعث ناراحتی دستگاه گوارش شما می شدند پرهیز کنید.

11- بعضی مواد ممکن است رنگ مدفوع را تغییر دهند. صفرا ممکن است رنگ مدفوع را سبز کند، بخصوص مواقع بروز اسهال. بعضی مواد غذایی مانند لبو و شاتوت می توانند مدفوع را قرمز کنند. این را با خون اشتباه نکنید. بروکلی، مارچوبه، اسفناج می توانند رنگ مدفوع را سیاه کنند.

12- بعضی داروها می توانند در رفع اسهال کمک کننده باشند. در این موارد از پزشکتان کمک بگیرید و از مصرف خودسرانه داروها جدا پرهیز کنید.

13- بهتر است تا 6-8 هفته بعد از جراحی از مصرف غذاهای حاوی فیبر زیاد خودداری کنید.

دکتر احمد مافی